هنر مصرف صحيح

فناوری‌های نوین می‌توانند به اصلاح الگوی مصرف کمک کنند

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | شنبه 8 اسفند 1388 ساعت 1:11 AM |

مدیر کل دفتر امور نوآوران و فناوری وزارت علوم گفت: استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند کمک شایانی به اصلاح الگوی مصرف بکند. حمید مهدیانبا اشاره به این‌که سال 88 به نام اصلاح الگوی مصرف نامگذاری شده است، گفت: در همین راستا کمیته‌ای در معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و فناوری تشکیل شده است. وی تصریح کرد: اگر چه مسئولیت کمیته اصلاح الگوی مصرف وزارت علوم بر عهده معاونت فرهنگی است، اما معاونت‌های دیگر این وزارتخانه از جمله معاونت فناوری با این کمیته همکاری مستمر دارند و فعالیت خود را در زمینه‌های مختلف آغاز کرده‌اند. مدیر کل دفتر امور نوآوران و فناوری وزارت علوم خاطرنشان کرد: بسیاری از فناوری‌های نوین می‌تواند به اصلاح الگوی مصرف کمک کنند و می‌توان با توسعه برخی از فناوری‌ها از هدر رفتن انرژی جلوگیری کرد. وی ادامه داد: امسال تأکید ما بر این است که نوآوری‌ها در حد امکان در اختیار اصلاح الگوی مصرف به کار گرفته شود و به همین منظور تشویق‌هایی را هم برای فعالان این عرصه در نظر گرفته‌ایم.

(0) نظرات

دستورالعمل است، نه شعار

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | یک شنبه 2 اسفند 1388 ساعت 2:45 AM |

● نويسنده: سيد محسنهاشمي شيخ شباني

● منبع: روزنامه رسالت

با عنايت به فرمايش مقام معظم رهبري «مدظله العالي» و تدبير حكيمانه معظم له در نامگذاري سال 1388 به عنوان سال حركت مردم و مسئولين در جهت اصلاح الگوي مصرف در ايران اسلامي و دستور العمل ناميدن اين شعار مهم و حياتي جهت استفاده بهتر از منابع كشور عزيزمان، نكاتي حائز اهميت به نظر مي‌رسد؛

رهبر فرزانه انقلاب، اين سال را سال حركت در جهت اصلاح الگوي مصرف معرفي فرمودند. با تامل بر بيانات معظم له كاملا آشكار مي‌شود كه امسال سال همت مردم و مسئولين جهت آغاز راهي نو و پوينده است كه در سند چشم انداز جمهوري اسلامي نقش تعيين كننده‌اي را در ارتقاء و پيشرفت همه جانبه در عرصه‌هاي اقتصادي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي دارد.

حركت در اين مسير يعني اهتمام، اراده عمومي و عزم همه جانبه در جهت مقابله با اسراف و زياده روي‌ها. اين امر علاوه بر عزم جدي جهت حركت آگاهانه نيازمند يك برنامه‌ريزي كلان جهت فرهنگ‌سازي و تبيين اين امر حياتي در زندگي فردي و اجتماعي مردم مومن و متعهد ايران اسلامي مي‌باشد. در اين راستا نكاتي قابل تامل به نظر مي‌رسد كه بدان اشاره مي‌كنيم؛

نكته اول اينكه مسئولين امر بايد از حركت‌هاي عجولانه و يا غير كارشناسانه كه اصل مطلوب را خدشه‌دار مي‌كند جدا اجتناب نمايند و خداي ناكرده با بد سليقگي در تصميم‌گيري‌ها كام شيرين مردم را از اين حركت ضروري تلخ نكنند و به بهانه صرفه‌جويي به زندگي مردم بالاخص اقشار ضعيف و كم درآمد فشار وارد ننمايند.

رهبر عزيز انقلاب در سفر تاريخي خود به استان كردستان و در جمع مردم غيرتمند و دلاور سنندج با اشاره به نامگذاري سال جديد، موكدانه فرمودند: اينكه ما گفتيم امسال، سال حركت به سوي الگوي مصرف است، يعني امسال سالي است كه ملت ايران تصميم بگيرد با اسراف مبارزه كند. نمي‌گوييم كه كلي و يكباره در طول يك سال اسراف تمام بشود، نه ما واقع بين‌تر از اين هستيم، مي‌دانيم اين كار مال ساليان پي در پي است و بايد كار بشود تا به اين فرهنگ برسيم، بايد اين كار را شروع كنيم.

اميرالمومنين علي(ع) در نكوهش تعجيل در امور مي‌فرمايند: العجل قبل الامكان يوجب الغصه، عجله پيش از فراهم شدن امكانات و مقدمات كار، موجب اندوه است. (1)

نكته دوم در نهادينه كردن اصلاح الگوي مصرف، عمل به اين موضوع در زندگي شخصي و اجتماعي مي‌باشد. از اين رو كه فرهنگ اصلاح نشده مصرف در گذشته با بينش فراگير، جاي خود را به فرهنگ اصلاح شده در آينده بدهد. با توجه به اين فراز از فرمايشات رهبر معظم انقلاب در ابتداي سال كه فرمودند؛ در درجه اول مسئولين در قواي مقننه، مجريه، قضائيه و... به انجام اين امر حياتي كمر همت ببندند و مصرف كردن بي‌رويه و بي‌منطق و بدون تدبير عقلاني را كه به ضرر كشور است اصلاح نمايند، مطلب قابل توجه در اين خصوص، قول و عمل مقام معظم رهبري «مد ظله العالي» مي‌باشد. معظم له در حالي شعار اصلاح الگوي مصرف را مطرح فرمودند كه ايشان در زندگي شخصي از ابتداي انقلاب اسلامي و حضور در مسئوليت‌هاي خطير، مانند اقشار ضعيف جامعه عمل كردند. مرحوم حاج سيد احمد خميني(ره) در زمان حياتشان مطرح نمودند: روزي به منزل ايشان (مقام معظم رهبري) رفتم، يك فرش مندرس آنجا بود، من از زبري آن فرش به موكت پناه بردم. اين مورد و موارد فراوان ديگر از اين دست كه پيرامون زندگي زاهدانه رهبر عزيزمان كه بر گرفته از زندگي اهل بيت عصمت و طهارت(ع) است از اطرافيان معظم له و مسئولين امر به كرات نقل شده است و خداوند متعال را بايد بر اين نعمت بزرگ شكرگزاري نمود، همان گونه كه امام راحل عظيم‌الشان (نقل به مضمون) فرمودند: آقاي خامنه‌اي از نعمت‌هايي هست كه خداوند متعال به ما داده است.

اما آنچه قابل اغماض نيست زندگي دور از انصاف برخي زهد فروشان و مدعيان دين و سياست در جامعه اسلامي ماست كه هر چند اندك اما، موجبات سلب اعتماد عمومي و كم رنگ شدن آرمان‌هاي امام راحل و شرمندگي درپيشگاه شهيدان والامقام چيز ديگري را در بر ندارد.

اين نكته از چنان اهميتي برخوردار است كه رهبر فرزانه انقلاب در جمع با شكوه تسنن وتشيع كردستان كه نماد وحدت امت اسلام بود، فرمودند: يكي از اساسي‌ترين كارها براي اينكه ما جلوي اسراف را بگيريم اين است كه مسئولين كشور، خودشان، كسانشان، نزديكانشان و وابستگانشان، اهل اسراف و اهل اشرافيگري نباشند. چطور مي‌توانيم اگر خودمان اهل اسراف باشيم، به مردم بگوييم اسراف نكنيد؟

و چه زيبا خداوند متعال در قرآن كريم مي‌فرمايد: يا ايهاالذين آمنو لم تقولون ما لا تفعلون- كبر مقتا عندالله ان تقولو ما لا تفعلون، اي كساني كه ايمان آورده‌ايد چرا مي‌گوييد چيزي را كه انجام نمي‌دهيد - بزرگ است از حيث خشم در نزد خداوند اينكه بگوييد چيزي را كه انجام نمي‌دهيد. (2)

نكته سوم در بحث اصلاح الگوي مصرف، دستورالعمل قلمداد شدن آن از سوي رهبر بزرگوار انقلاب مي‌باشد. معظم‌له در اين خصوص فرمودند: اصلاح الگوي مصرف براي همه ما دستورالعمل باشد، نامگذاري سال جديد را نه فقط به عنوان يك شعار، بلكه به عنوان يك دستورالعمل كه از ناحيه والاترين مقام سياسي و مذهبي كشور صادر شده است بايد با تعمق نگريست.

بر اساس اصل پنجم قانون اساسي در زمان غيبت حضرت ولي عصر(ارواحنافدا) در جمهوري اسلامي، ولايت امر و امانت امت بر عهده فقيه عادل و با تقوي، آگاه به زمان، شجاع، مدير و مدبر است كه طبق اصل يكصد و هفتم عهده‌دار آن مي‌گردد.

دستورالعملي كه رهبر معظم انقلاب صادر فرمودند، در حقيقت زنده كردن و پويا نمودن اصل چهل و سوم (بند ششم) قانون اساسي است كه اذعان مي‌دارد: منع اسراف و تبذير در همه شئون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمايه‌گذاري، توليد، توزيع و خدمات در جمهوري اسلامي بايد سرلوحه كار قرار بگيرد.

ان شاء الله همه با هم دست در دست يكديگر با جامه عمل پوشاندن به منويات و اجرايي نمودن دستورالعمل خلف صالح حضرت روح‌الله بتوانيم پيشرفت توام با عدالت را كه ثمره اصلاح الگوي مصرف است براي نسل آينده انقلاب به ارمغان آوريم.

پي‌نوشتها:

1. غررالحكم، حديث 1333 -2 سوره صف آيه 2 و 3

(0) نظرات

رابطه اصلاح الگوي مصرف با اسراف و عدالت:

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | یک شنبه 2 اسفند 1388 ساعت 2:44 AM |

اصلاح الگوي مصرف يعني تحقق عدالت اجتماعي و اين از شعارهايي است كه در بطن اعتقادات ديني و قانون اساسي است. در حقيقت اصلاح الگوي مصرف كه به معني نهادينه كردن روش صحيح استفاده از منابع كشور است، سبب ارتقاي شاخص‌هاي زندگي و كاهش هزينه‌ها شده و زمينه‌اي براي گسترش عدالت است.

متاسفانه شرايط فعلي مصرف به شكلي است كه افرادي كه امكانات كشور اصلا نصيبشان نمي‌شود هزينه سرسام آور افرادي را مي‌دهند كه به شدت از امكانات كشور استفاده مي‌كنند و اين به معني برخورداري بيشتر افراد برخوردار از يارانه‌ها است.

براساس آمارهاي منتشر شده، سهم يارانه‌هاي مستقيم و حامل‌هاي انرژي از توليد ناخالص ملي) GDP(در سال 1380، 7/6 درصد بوده كه در سال 1385، 25/9 درصد رسيده و بدون ترديد با وضعيت كنوني هر سال رو به افزايش است. به زبان گوياتر ميزان مصرف، يارانه و قيمت حامل‌‌هاي انرژي در ماه كه در سال 1380، 15/2ميليارد دلار بوده در سال 1386، به 78/8 ميليارد دلار رسيده است كه رقمي فوق‌العاده بالا و غير قابل تصور براي اقتصاد ايران است. بدون شك با اين 78 ميليارد دلار مي‌توان بسياري از پروژه‌هاي عمراني را به ثمر رساند و آن را هزينه آموزش، بهداشت، رسيدگي به مناطق محروم و غيره نمود.

ما بايد بپذيريم كه منابع زيرزميني ما پايانپذير است و مصرف بي‌رويه آنها بزرگترين رفتار ضد عدالت اجتماعي در كشوري است كه بايد اين مفهوم ديني و قانوني باشد. قطعا منابع كشور بويژه نفت و گاز پايان پذير است و هرگز همچون محصولات كشاورزي تجديد پذير نيست. اگر مصرف كشور همچنان مبتني بر الگوي تعريف نشده ادامه يابد قطعا منابع كشور به نسل‌هاي بعدي كه حق استفاده از آن را دارند نخواهد رسيد.

آيا نسل حاضر كه شعار عدالت و خداپرستي و پيروزي از ائمه معصومين (ع) مي‌دهد اجازه دارد خلاف صريح و روشن آيات قرآن و بيانات ائمه معصومين (ع) رفتار و با اسراف و تبذير و بي‌توجهي به مصرف بهينه نسل‌هاي آينده را از نعمت‌هاي خدادادي محروم كند؟!

مطالعه آمارهاي رسمي و برآوردهاي ميزان مصرف اسراف و ضايعات منابع مختلف به راستي انسان را به وحشت مي‌اندازد.

به اين آمارها توجه كنيد:

- از 75 ميليون تن محصولات زراعي، 16 درصد معادل 12 ميليون تن محصول از بين مي‌رود.

- از 17 ميليون تن محصولات باغي، 50درصد معادل 8 ميليون و 500 هزار تن ضايع مي‌شود.

- ارزش ضايعات بخش كشاورزي و باغي كشور سالانه به 10 ميليارد دلار مي‌رسد.

- با اين ميزان ضايعات هر ايراني سالانه 240 كيلوگرم غذا را از دست مي‌دهد كه اين ميزان معادل غذاي 20 ميليون نفر در سال است.

- اين محصولات درمراحل مختلف كاشت، داشت، برداشت، بسته‌‌بندي و حمل و نقل به ضايعات تبديل مي‌شود.

- ايران با 72 ميليون نفر جمعيت معادل يك كشور 500 ميليوني انرژي مصرف مي‌كند.

- ارزش انرژي مصرف شده در ايران سالانه به 100 ميليارد دلار مي‌رسد (اكبر تركان معاون وزير نفت)

- ارزش يارانه مستقيم و غيرمستقيم پرداختي دولت بابت انرژي ابلاغ بر 60 ميليارد دلار است.

- ميزان يارانه انرژي در ايران بيش از كل ارزش افزوده در بخش‌هاي صنعت، كشاورزي و ساختمان است (وزير نفت.)

- مصرف انرژي در بخش خانگي ايران بيش از 3 برابر كشورهاي ثروتمند صنعتي است.

- «شدت انرژي» (معادل انرژي نفت خامي كه براي توليد 1000 دلار كالا مصرف مي‌شود) در ايران 7 برابر اروپا و 15 برابر ژاپن است.

- ميزان مصرف بنزين در ايران با 72 ميليون نفر جمعيت معادل مصرف بنزين يك كشور 300 ميليوني است.

- نيمي از توليد 4 ميليون بشكه‌ا‌ي نفت كشور در داخل مصرف مي‌شود و چنانچه شتاب رشد مصرف به همين صورت كه هست ادامه يابد تا كمتر از 20 سال آينده همه نفت توليدي در داخل مصرف خواهد شد و نفتي براي صادرات نداريم.

- ميزان مصرف آب در بخش كشاورزي ايران 22 درصد بيشتر از ميانگين جهاني است.

- ميانگين سرانه مصرف آب شرب در دنيا 75 ليتر و در ايران 220 ليتر است!

(0) نظرات

ظرفيت هاي زيست فناوري براي بهينه سازي الگوي مصرف

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | یک شنبه 2 اسفند 1388 ساعت 2:37 AM |

اگر چه در نگاه اول رابطه بين زيست فناوري و رعايت الگوي مصرف دور از ذهن به نظر مي رسد، ولي با نگاهي موشكفانه مي توان ارتباط مستقيم كاربرد هاي اين فناوري را درك كرد. مواردي كه در ادامه به آنها اشاره شده است، تنها برخي از كاربردهاي زيست فناوري در رعايت الگوي مصرف در صنايع را نشان مي دهد و با هدف طرح ايده هاي كم و بيش اوليه در راستاي گشودن موضوع بيان شده است؛ كه با بررسي دقيق تر و همه جانبه در كاربردهاي مختلف زيست فناوري مي توان موارد بي شماري از اين مثال ها را بر شمرد.

ظرفيت هاي زيست فناوري براي بهينه سازي الگوي مصرف

مصرف گرايي و هدر روي منابع در ايران

دوران امروز به تعبيري، دوران تاخت و تاز صنايع نوين و محصولات و خدمات داراي كيفيت بيشتر است. امروزه ، ثروتمند ترين كشور ها را مي توان تنها در ميان پيشرفته ترين آنها از لحاظ صنعت و فناوري جستجو نمود. حجم بازار محصولات حاصل از فناوري هاي نوين بسيار بالاست؛ اين گونه محصولات نه تنها ارزش ريادي دارند كه ميزان تقاضا براي آن ها نيز بسيار زياد بوده و روز به روز نيز بيشتر مي شود. جمهوري اسلامي ايران ، امروز بيشتر از آنكه در توليدات جهاني نقش داشته باشد؛ به يك مصرف كننده تبديل شده است كه شايد بتوان دليل آن را عمدتا در عقب ماندگي صنعتي دانست.به عبارت ديگر ، صنعت امروز كشور، جوابگوي بسياري از نيازهاي جديد داخلي و خارجي نيست. تبديل شدن جامعه ايراني به جامعه اي كه نقش مصرف كنندگي آن بيشتر از نقش توليد كنندگي آن است؛ نه تنها باعث خروج بيش از حد ارز مي شود ، بلكه پيامد هاي ناگوار ديگري مانند كاهش روز افزون منابع داخلي كه سرمايه ملي به شمار مي روند را نيز در پي خواهد داشت.

سال 1388، سال اصلاح الگوي مصرف

سرانه مصرف داخلي انرژي، منابع طبيعي تجديد ناپذير و كالاهاي مصرفي در ايران بسيار بالاست. مقايسه آمار مربوط به توليد و مصرف در داخل و خارج از كشور، نشان دهنده عدم هماهنگي روند مصرف با ميزان توليد داخلي ، نسبت به ساير كشورهاست. به عبارت ديگر، بازده توليد در ايران؛ به دليل عدم مديريت درست نظام مصرف بسيار پايين است.شايد بتوان گفت ، منابع طبيعي موجود در كشور، بيشتر از آنكه به مصرف درست برسند و منجر به توليد محصولات ، رشد و توسعه صنعت و به دنبال آن ارزآوري شوند، بدون اينكه نتيجه مثبت و اثر گذار مورد انتظار از آن ها حاصل شود، به هدر مي روند.
مصرف نادرست منابع نه تنها در توده هاي مردم ديده مي شود كه در اكثر صنايع ما نيز قابل مشاهده است.
1- هدر رفتن مقادير زيادي از مواد اوليه مورد استفاده
2-تباه شدن قسمت هايي از منابع طبيعي در اثر عملكرد نامناسب سامانه هاي صنعتي
3-عدم توجه به ناكارآمدي يا بازده پايين فرايندهاي صنعتي
4-بالا بودن ميزان ضايعات صنعتي
5- استفاده از فرآيند هاي قديمي كه نياز به صرف هزينه و انرژي زياد دارند
6-عدم توجه به كيفيت پايين برخي محصولات كه منجر به افزايش مصرف آن توسط مردم براي رفع كامل نياز هاي خود مي شود
7- استفاده نابجا و نادرست از سامانه هاي روشنايي و گرمايش
8-تمايل بيشتر به واردات مواد اوليه يا تجهيزات مورد نياز و بسياري موارد ديگر
با توجه به مقدمه اي كه مورد اشاره قرار گرفت ، روشن مي شود كه چرا بايد الگوي مصرف در داخل كشور چه توسط مردم و چه توسط صنايع داخلي مورد باز نگري قرار گيرد و اصلاحات لازم از لحاظ فرهنگي و قانوني روي آن صورت پذيرد. در همين راستا، مقام معظم رهبري جمهوري اسلامي ايران، سال 1388 هجري خورشيدي را سال اصلاح الگوي مصرف نام گذاري نموده اند تا سر آغازي بر اصلاح نگرش جامعه صنعتي و غير صنعتي ما نسبت به فرهنگ مصرف درست و توليد مناسب با مصرف باشد.
اگر چه در نگاه اول رابطه بين زيست فناوري و رعايت الگوي مصرف دور از ذهن به نظر مي رسد، ولي با نگاهي موشكفانه مي توان ارتباط مستقيم كاربرد هاي اين فناوري را درك كرد.
مواردي كه در ادامه به آنها اشاره شده است، تنها برخي از كاربردهاي زيست فناوري در رعايت الگوي مصرف در صنايع را نشان مي دهد و با هدف طرح ايده هاي كم و بيش اوليه در راستاي گشودن موضوع بيان شده است؛ كه با بررسي دقيق تر و همه جانبه در كاربردهاي مختلف زيست فناوري مي توان موارد بي شماري از اين مثال ها را بر شمرد.

نقش زيست فناوري در اصلاح الگوي مصرف در صنايع

ادامه مطلب

(0) نظرات

توليد بيش از اندازه زباله در کشورهای توسعه یافته جریمه دارد

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | شنبه 1 اسفند 1388 ساعت 11:50 PM |

مدیرعامل سازمان خدمات موتوری شهرداری تهران به گلايه از توليد بيش از اندازه زباله در تهران پرداخت.

وی گفت: در کشورهای توسعه یافته شهروندان حق ندارند بیش از اندازه زباله تولید کنند و در غیر این صورت جریمه می‌شوند اما در شهر ما برخی شهروندان به صرف داشتن پول زیاد هر مقداری که بخواهند زباله تولید می‌کنند.

مصطفی سلیمی كه با سما گفت‌وگو مي‌كرد با تاکید بر اینکه متأسفانه برخی شهروندان تهرانی فرهنگ شهرنشینی را نادیده گرفته و با ریختن زباله داخل جوی‌ها، زحمت کارگران شهرداری را دو چندان می‌کنند، گفت: کسبه محدوده بازار بیشترین زحمت را برای کارگران خدمات شهری ایجاد می‌کنند چرا که این افراد زباله‌های خود را در هر ساعتی که تمایل داشته باشند در مخازن می‌ریزند.

به گفته او، در حال حاضر 126 دستگاه واترجت و 50 دستگاه مخزن شوی مخصوص مخازن زباله مشغول فعالیت در سطح شهر هستند.

سليمي اضافه كرد: اگر شهروندان تهرانی زباله‌های خود را رأس ساعت 9 شب بیرون بگذارند تا صبح تمام مخازن شسته خواهد شد اما وقتی شهروندان در طول روز و در هر ساعتی که بخواهند زباله‌های خود را در مخازن می‌گذارند نباید توقع داشته باشند که برخی مخازن بوی نامطبوع ندهند.

(0) نظرات